De Laatste der Mohikanen

Al een paar jaar ligt de professionele fotografie, en dan met name de fotojournalistiek economisch zeer zwaar onder vuur. Prijzen voor foto’s dalen en opdrachten lopen steeds meer terug. Ook dalen de aantallen foto’s die professionele fotografen verkopen. Een beroepsgroep staat op het punt in zijn geheel te worden weggevaagd. “Waarom is dat eigenlijk?” Een kleine rondgang langs een paar collega’s en professionele groepen op social media. (lees verder onder deze foto)Refugee woman leaving camp Al Za'atari

Een collega schreef: “Mensen (lees: professionele beeldgebruikers) vragen steeds meer om gratis beeld in ruil voor naamsvermelding en een publicatie. En er zijn veel hobbyfotografen die daar aan meedoen. Daarmee is het voor de professional lastig concurreren.” In het verlengde daarvan liggen zogenaamde ‘fotowedstrijden’, waarin hobbyfotografen ‘iets’ kunnen winnen. Velen vinden dit leuk en aardig en er zit soms best goed werk tussen. Wat veel deelnemers vergeten, is het lezen van de voorwaarden van deelname. Daarin staat, dat de foto’s tot in lengte van jaren gebruikt mogen worden in publicaties, tentoonstellingen en op het internet, waarbij de organisatie ook een verdien model heeft. Met gratis foto’s wordt dus goed verdiend. De reisbranche is hiervan een goed voorbeeld: veel brochures en websites van reisorganisaties staan vol met crowdsourced (door deelnemers of reizigers) dus gratis aangeleverd beeld, waarin zij per definitie een positieve ervaring laten zien. Dit is al jaren een trend. De specialisatie: ‘reisfotograaf’ bestaat inmiddels niet meer, er is geen professional meer te vinden die hier mee kan verdienen. 

Een andere collega: “Vergeet de komst van de digitale technieken niet. We moeten nu sneller leveren. Daarnaast lopen er ook veel mensen met een smartphone rond, die ook steeds beter wordt en al voorzien kan worden van externe lensjes die best veel kunnen. Wij fotografen zijn er straks alleen nog voor het grotere werk. Dat wil zeggen: foto’s die de eindgebruikers kunnen opblazen tot een perfect groot formaat. Alhoewel dat ook maar tijdelijk zal zijn, want ook daar worden die smartphones en bewerkingsprogramma’s beter in. Druktechnieken veranderen en verdwijnen deels. Bladen en tijdschriften worden steeds digitaler want ze moeten mee in de sociale media, wat ook weer gevolgen heeft voor reclame. Adverteerders maken hun eigen site en weten die handig online te gooien. En door de betere techniek kan zelfs een huisman of huisvrouw een leuke foto maken. Gooi er nog even van die standaard filtertjes over die je overal kunt vinden en klaar is Kees. Een fotograaf inhuren? “Te duur, wij doen het gewoon zelf!” “Of we zetten er iemand van marketing op en hoppa!” Doe dat in combinatie met beeldbanken die beelden van hobbyfotografen tegen een prikkie overnemen en die naamsvermelding en likes belangrijker vinden dan de 60 cent die voor een beeld betaald wordt. Voor de meesten een leuk extraatje. Dan gaan organisaties echt geen fotografen meer inhuren. De mens achter de camera telt al niet meer mee. Ook Corona speelt een rol: zelf doen is veiliger en sneller dan een fotograaf inhuren. Je kunt het beste commerciële opdrachten aannemen en persfotografie er een beetje bij doen.” (lees verder onder deze foto)Altdorf Brwon Coal Mine & Machinery

Wat is een flinke bottleneck binnen de fotografie, en met name de fotojournalistiek? Waardering? Onderscheid? Budget? All of the above, denk ik. Veel uitgeverijen en fotopersbureaus, zoals DPG Media en het ANP, drukken de vergoedingen en royalties als jaren, terwijl de jaarlijkse winsten van deze concerns kunnen oplopen tot de tientallen of enkele honderden miljoenen Euro’s per jaar! Prijzen worden lager en lager, tot op het punt dat er dubbeltjes en kwartjes per foto overblijven voor de persfotograaf, die tegenwoordig vaak niet eens meer zeker is van zijn leven als zij/hij zijn of haar werk wil doen. Vakbonden, zoals je NVJ, weten deze ontwikkeling niet of nauwelijks te stoppen. Acties worden gecanceld, mede vanwege Corona, gesprekken met uitgeverijen en fotopersbureaus worden niet of nauwelijks in resultaten omgezet en nieuwe plannen om positief, constructief en toekomstgericht veranderingen te bewerkstelligen lijken er niet of nauwelijks te zijn. Als de Corona Crisis nu ophoudt, dan duurt deze situatie nog jaren voort. 

Ook Corona gooit scheepsladingen roet door de nu al veel te ongezonde maaltijd. De aantallen verkochte foto’s liep al hard terug, dat gaat nu nog veel en veel sneller. Er wordt door allerlei organisaties duidelijk minder gepubliceerd, en publicaties die het daglicht wel zien zijn kleiner en dunner. Dus worden er ook veel minder betaalde foto’s gebruikt. Om dezelfde reden lopen ook opdrachten snel terug, worden uitgesteld of afgezegd. Financiële steun vanuit de overheid is daarbij niet gericht op deze groep freelancers die bijna allemaal vanuit huis werken, i.p.v. vanuit een studio met een eigen opgang. Dus voor steun komen ze niet of nauwelijks in aanmerking. Zeker niet als zij net boven bijstandsniveau zitten. Daarbij worden veel bedrijfskosten door gemeenten niet als noodzakelijke bedrijfskosten gezien, dankzij de Participatie Wet, waardoor die  uiteindelijk uit de TOZO regeling betaald moeten worden. Vergeten word, dat die regeling niet bedoeld is voor het financieren van bedrijfskosten van thuiswerkende freelancers, maar voor het betalen van kosten van levensonderhoud. Gevolg is, dat fotojournalisten nog harder onder die minimale grens duiken. Wat nog eens wordt versterkt door een inflatie die inmiddels is opgelopen tot 6% (november 2021). Let op, dit is een gemiddelde. Sommige prijzen stijgen daardoor juist veel en veel harder! Dit is maar beperkte tijd vol te houden, want schulden blijven zich maar opstapelen en opstapelen. Veel fotojournalisten zijn nu al technisch failliet en kunnen niet meer het werk doen waarmee zij de samenleving adequaat van informatie voorzien. De fotojournalistiek is een hobby geworden, i.p.v. de hoofdzaak die het zou moeten zijn voor professionals, juist in een periode van crisis. (lees verder onder deze foto)

Hambach Brown Coal Mine

Daarom een welgemeende maar uiterst serieuze oproep aan professionele beeldgebruikers, aan de politiek, aan de samenleving en aan de organisaties die werken voor fotografen en fotojournalisten, zoals de NVJ/NVF, DuPho en andere. Waardeer het werk van deze freelancers voor wat het waard is. Zorg ervoor, dat fotografen en fotojournalisten deze crisis overleven. Zorg ervoor, dat ook na deze crisis er nog zeer gemotiveerde en gekwalificeerde mensen zijn die de samenleving via goed beeld kunnen informeren over alle relevante (en soms iets minder relevante) ontwikkelingen. Ga met hen in gesprek over hoe dat zou moeten en luister dan aandachtig naar wat zij te zeggen hebben! Regel dat eens! Want het alternatief op korte termijn is een totale ineenstorting van een heel belangrijk onderdeel van de journalistiek: de fotojournalistiek. De Nederlandse samenleving, welke samenleving dan ook, is daar niet bij gebaat!

Guido Koppes, 30 November 2021. Eindredactie: Peter Elshout.

Nota Bene van de auteur; Het is nu drie en een halve week na publicatie. Inmiddels is er een nieuwe, plotselinge en harde lock down ingesteld door het Demissionaire Kabinet, waardoor alle opdrachten voor veel ZZP-ers wegvielen, ook winkels, Horea en Cultuursector zijn gesloten. Regelingen ter ondersteuning van ZZP-ers blijven uit; BBz is niet of nauwelijks een optie, TOZO is er niet meer en voor TVL komt nog steeds maar een hele kleine minderheid van de ZZP-ers in aanmerking. Met de jaarwisseling in aantocht lijken de troepen zich op het slagveld te verzamelen, terwijl een van de strijdende partijen lijkt nu al zwaar in het defensief is gedrukt. Op Financieel vlak, op Psychisch / Metaal vlak en anderzijds. Mag het ook zo zijn, dat deze groep gehoord gaat worden? Mag het ook zo zijn, dat die hele sectoren, die einde Q1 2022 niet eens meer zullen bestaan, nu adequaat ondersteund gaan worden zodat deze Gifbeker met Apocalyps aan onze monden voorbij gaat? (Update: 26 december 2021)

Vind je dit een goed stuk en wil je een donatie doen?

Dat kan via Paypal: visual@guidokoppes.nl